Ο ναος του Αμμωνος Δια

Αποσταση από τη Γερακινη-39χλμ

Η περιοχή της Καλλιθέας έχει πλούσια ιστορική κληρονομιά. Στα τέλη του 5ου πΧ αιώνα ιδρύθηκε ο βωμός του Άμμωνος Δία και τον 4ο αιώνα ο ναός. Ο ναός σύντομα έπαθε σοβαρές ζημιές και επισκευάστηκε τον 3ο αιώνα πΧ. Κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους (1ος - 2ος μ.Χ αιώνας) επιχωματώθηκε ο παλιός βωμός και κατασκευάστηκε νέος, μικρότερος. Τότε κτίστηκαν και τα νέα κτίρια με τις κερκίδες, για να παρακολουθούν από εκεί oι πιστοί τα δρώμενα στο Θυσιαστήριο. Το συγκρότημα των ιερών καταστράφηκε βίαια, στους χρόνους του Θεοδοσίου. Και τότε θα πρέπει να κτίστηκε η παλαιοχριστιανική βασιλική από την οποία βρέθηκαν μόνον αρχιτεκτονικά μέλη.

Το ιερό του Άμμωνα Δία αποτελούσε έvαv από τους σημαντικότερους χώρους λατρείας του Δία στην αρχαία Ελλάδα. Οι Αφυταίοι, στους οποίους ανήκε το ιερό, εικονίζανε το κεφάλι του στα νομίσματα της πόλης τους. Στα βυζαντινά χρόνια φαίνεται ότι η περιοχή ήταν έρημη και γύρω στα τέλη τής πρώτης χιλιετίας πρέπει να κτίστηκε ο μικρός ναός (4χ2,70μ.) του οποίου τα ερείπια βρέθηκαν στο μικρό πλατό πάνω από την είσοδο του σπηλαίου των Νυμφών. Είναι κτισμένος φυσικά κυρίως με υλικό παρμένο από τα αρχαία ιερά και ήταν τοιχογραφημένος. Το 1071 είχε δημιουργηθεί ήδη εκεί το μεγάλο μετόχι της μονής Αγίου Παντελεήμονος του Αγίου .Όρους. Το 1863, κατά την επέκταση των κτιριακών εγκαταστάσεων του μετοχιού, oι μοναχοί βρήκαν αρχιτεκτονικά μέλη των ιερών και αγάλματα. Πολλά από τα ευρήματα αυτά, φυλάγονται σήμερα στη συλλογή τής μονής Αγ. Παντελεήμονος στο Άγ.Όρος. Το 1969 άρχισαν στο ιερό οι ανασκαφές από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Tα ευρήματα βρίσκονται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πολυγύρου.